Wysokie temperatury mogą być szczególnie niebezpieczne dla osób starszych. Wraz z wiekiem organizm gorzej radzi sobie z regulacją temperatury ciała, a uczucie pragnienia pojawia się później niż u osób młodszych. Nawet niewielkie odwodnienie może prowadzić do pogorszenia samopoczucia, zaburzeń pracy serca, a w skrajnych przypadkach do udaru cieplnego. Dlatego podczas fali upałów seniorzy powinni zachować szczególną ostrożność.
Dlaczego upały są groźne dla osób starszych?
Proces starzenia powoduje, że organizm wolniej reaguje na zmiany temperatury otoczenia. Seniorzy często mniej się pocą, a mechanizmy chłodzenia organizmu działają mniej efektywnie. Dodatkowo wiele osób starszych cierpi na choroby przewlekłe, takie jak nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, cukrzyca czy choroby nerek, które zwiększają ryzyko powikłań związanych z przegrzaniem. Odwodnienie prowadzi do zagęszczenia krwi, co może zwiększać ryzyko zakrzepów, udaru mózgu lub zawału serca.
Prawidłowe nawodnienie! Najważniejsza zasada
Podczas upałów należy regularnie pić płyny, nawet wtedy, gdy nie odczuwa się pragnienia.
Co pić?
- wodę niegazowaną lub lekko mineralizowaną,
- wodę z dodatkiem cytryny,
- słabe napary ziołowe (np. mięta, melisa, rumianek),
- niesłodzone herbaty owocowe.
Czego unikać?
- alkoholu,
- słodzonych napojów gazowanych,
- nadmiernych ilości kawy,
- mocnej czarnej herbaty i napojów energetycznych.
Większość seniorów powinna wypijać około 1,5–2 litrów płynów dziennie, a podczas upałów nawet więcej. Osoby z niewydolnością serca lub chorobami nerek powinny jednak stosować się do zaleceń lekarza dotyczących ilości przyjmowanych płynów.
Kiedy najlepiej unikać wychodzenia z domu?
Najwyższe temperatury występują zwykle między godziną 11:00 a 17:00. W tym czasie warto pozostać w chłodnym pomieszczeniu i ograniczyć aktywność fizyczną.
Jeżeli konieczne jest wyjście:
- wybieraj godziny poranne lub wieczorne,
- poruszaj się po zacienionych miejscach,
- zawsze zabieraj ze sobą wodę,
- rób częste przerwy na odpoczynek.
W czasie upałów należy również zrezygnować z prac ogrodowych, noszenia ciężkich zakupów czy intensywnego wysiłku fizycznego.
Jak utrzymać chłód w mieszkaniu?
Dom powinien stanowić bezpieczne schronienie przed wysoką temperaturą.
Warto pamiętać o kilku zasadach:
- zasłaniaj rolety, żaluzje lub zasłony od strony nasłonecznionej,
- w ciągu dnia zamykaj okna, gdy temperatura na zewnątrz jest wyższa niż w mieszkaniu,
- wietrz pomieszczenia wcześnie rano i późnym wieczorem,
- korzystaj z wentylatora lub klimatyzacji z umiarem.
Jeśli używasz klimatyzacji, unikaj dużej różnicy temperatur między wnętrzem a otoczeniem. Zaleca się, aby różnica nie przekraczała 6–8°C.
Odpowiedni ubiór podczas upałów
Lekka odzież pomaga organizmowi oddawać nadmiar ciepła.
Najlepiej wybierać:
- luźne ubrania z bawełny, lnu lub wiskozy,
- jasne kolory odbijające promienie słoneczne,
- przewiewne obuwie.
Podczas każdego wyjścia należy pamiętać o:
- nakryciu głowy,
- okularach przeciwsłonecznych z filtrem UV,
- kremie ochronnym z filtrem SPF 30 lub wyższym.
Co jeść podczas gorących dni?
Wysokie temperatury sprzyjają lekkostrawnej diecie.
Polecane są:
- chłodniki i zupy warzywne,
- sałatki,
- gotowane lub grillowane warzywa,
- chude mięso i ryby,
- jogurty naturalne,
- owoce bogate w wodę, takie jak arbuz, melon, brzoskwinie czy truskawki.
Warto ograniczyć ciężkie, tłuste i bardzo słone potrawy, które mogą nasilać uczucie pragnienia i obciążać organizm.
Uwaga na przyjmowane leki
Niektóre leki mogą zwiększać ryzyko odwodnienia lub przegrzania organizmu. Dotyczy to między innymi:
- leków moczopędnych,
- części leków na nadciśnienie,
- niektórych preparatów stosowanych w chorobach serca,
- wybranych leków przeciwdepresyjnych.
Nigdy nie należy samodzielnie zmieniać dawkowania leków. W razie wątpliwości warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Jak rozpoznać przegrzanie organizmu?
Pierwsze objawy przegrzania to:
- silne pragnienie,
- osłabienie i senność,
- zawroty głowy,
- bóle głowy,
- nadmierna potliwość,
- nudności.
Jeżeli pojawią się takie symptomy, należy odpocząć w chłodnym miejscu, nawodnić organizm i obserwować samopoczucie.
Udar cieplny = stan zagrożenia życia
Natychmiastowej pomocy medycznej wymagają następujące objawy:
- bardzo wysoka temperatura ciała,
- zaburzenia świadomości,
- dezorientacja,
- trudności z mówieniem,
- utrata przytomności,
- drgawki,
- gorąca i sucha skóra,
- przyspieszona akcja serca.
Do czasu przyjazdu służb ratunkowych należy:
- Przenieść osobę do chłodnego i zacienionego miejsca.
- Poluzować ubranie.
- Schładzać ciało chłodnymi okładami na szyję, pachy i pachwiny.
- Podawać małe ilości wody tylko wtedy, gdy poszkodowany jest przytomny.
- Natychmiast zadzwonić pod numer alarmowy 112.
Pamiętajmy o osobach samotnych
Podczas fal upałów szczególnej troski wymagają seniorzy mieszkający samotnie. Warto regularnie kontaktować się z rodzicami, dziadkami lub starszymi sąsiadami i upewnić się, że piją odpowiednią ilość płynów oraz nie przebywają zbyt długo na słońcu.
Kilka minut rozmowy telefonicznej lub krótka wizyta mogą pomóc zapobiec poważnym konsekwencjom zdrowotnym.
Najważniejsza zasada
Senior nie powinien czekać na uczucie pragnienia. Regularne picie wody, unikanie słońca w najgorętszych godzinach oraz odpoczynek w chłodnym miejscu to najskuteczniejsze sposoby ochrony zdrowia podczas letnich upałów.